Malzeme Seçimi

Sızdırmazlık elemanlarının temel hammaddesi kauçuk malzemedir. Kauçuklar oda koşullarında çekme kuvveti ile birlikte kırılmadan kendi boyunun en az iki katına uzayabilen, kuvvet ortadan kaldırıldıktan sonra eski şekline dönebilen, düşük sıcaklıklarda ise cam gibi kırılgan bir yapıya sahip polimerik malzemelerdir.

Kauçuk malzeme özellikleri keçenin çalışma ortamındaki performansını etkileyen en önemli parametrelerden biridir. Keçenin istenilen performansta çalışabilmesi için kauçuk malzeme seçiminin çalışma ortamına uygun olması gerekir. Kauçuk malzemenin hatalı seçimi çok büyük problemlere sebep verir. Bu sebeple sızdırmazlık elemanı tedarik edilirken aslında görünüşte birbirine çok benzeyen fakat işlevsel olarak büyük farklıklar bulunan bu parçalarda konusunda uzman teknik danışmanlarımızdan ve mühendislerimizden destek isteyiniz.

“Konusunda uzman teknik danışmanlarımızdan ve mühendislerimizden destek isteyiniz.”

Keçe seçiminde kauçuk malzeme özelliklerinin doğru belirlenememesi aşağıda yer alan problemlere yol açabilir;

Çalışma ortamına uygun olmayan sertlikte keçe kullanılması

  • Gerekli olandan daha sert keçe kullanılması, keçe ile mil arasında sürtünme kuvvetini artırır. Bunun sonucunda oluşan aşırı dudak altı ısısı uzun süreli kullanımda keçenin elastikiyetini kaybetmesine ve dudak kısımlarında çatlama problemi ile karşılaşılmasına sebep olur.
  • Gerekli olandan düşük serlikte keçe kullanılması keçenin ortam basıncına olan mukavemetini azaltır. Keçe dudaklarına ortamda bulunan akışkan tarafından uygulanan basınç keçenin dudak kısmının milden ayrılmasına ve temas etmemesine sebep olur.

Ortamda bulunan akışkanlara uygun olmayan kauçuk malzeme seçilmesi

Kauçuk malzemenin akışkan ile etkileşiminin derecesi akışkanın kimyasal yapısına ve ortam sıcaklığına bağlıdır. Uygun olmayan kauçuk malzeme seçilmesi durumunda bu malzeme çalışma ortamındaki akışkan ile etkileşime girer. Bu etkileşimin sonucunda fiziksel ve kimyasal olarak değişim gerçekleşir.

Kauçuk malzemelerin kimyasal yapıları baz polimer türüne bağlı olarak değişkenlik gösterir. Aynı sızdırmazlık ortamında aynı baz polimerden hazırlanan kauçuk malzemeler birbirine benzer değişimlere uğrar.

Ortamda bulunan akışkana uygun olmayan kauçuk malzeme seçilmesi keçenin hacimsel olarak değişmesine sebep olur. Bu değişim hacminin artması şeklinde de azalması şeklinde de olabilir.

  • Etkileşim sonucunda kauçuk hacminde artış gerçekleşirse sızdırmazlık elemanının fiziksel özelliklerinin azalmasına ve sürtünmenin artmasına yol açar. Aşınma hızlanır.
  • Keçe hacminde azalma olması ise keçenin mile uyguladığı sıkma kuvvetinin azaltır. Keçede sızdırma problemi görülür.

Çalışma ortamı sıcaklığına uygun olmayan kauçuk malzeme seçilmesi

Sızdırmazlık elemanlarının çalışma ortamı sıcaklığı kauçuk malzemelerin baz polimer türü referans alınarak belirlenir. Bu limitlerin dışında kullanım iki şekilde de (maksimum sıcaklığın üzerinde, minimum sıcaklığın altında) sızdırmazlık problemlerine yol açar.

  • Çalışma ortamı sıcaklığı ilgili kauçuk malzeme için maksimum sıcaklık limitinin üzerinde olması durumunda malzemenin fiziksel özellikleri olumsuz yönde değişir. Bu değişim kauçuğun sertliğinin artması şeklinde gözlemlenir. Bu artış mil ile sızdırmazlık elemanı arasında sürtünmenin artmasına ve kısa sürede aşınma gözlemlenmesine yol açar. Bununla birlikte artan elastikiyet kaybı, değişim hızına bağlı olarak, keçenin dudak kısımlarında çatlama problemlerine ve sızdırmazlık elemanının milin salgısını takip etme kabiliyetinin azalması problemlerine yol açar. Çalışma ortamı sıcaklığının keçede kullanılan kauçuk malzemenin maksimum sınır değerlerinin üzerinde olması durumunda kauçuk malzemenin kimyasal yapısı kalıcı olarak bozulur. Kauçuk özelliklerini kaybeder bunun sonucunda sızdırma gerçekleşir.
  • Çalışma ortamı sıcaklığı kauçuk malzemenin müsaade ettiği sıcaklık değerinden düşük ise kauçuk malzemede elastikiyet kaybı ve sertlik artışı olur. Bunun sonucunda keçe kırılganlaşır ve çalışma sırasında keçenin dudak kısımlarında kırılmalar meydana gelir. Düşük sıcaklıkta gerçekleşen değişimler bu sıcaklıkta kuvvet uygulanmadığı sürece (çalıştırılmadığı sürece) kalıcı değildir. Sıcaklık kauçuk malzemenin çalışma aralığına uygun hale getirildiği zaman malzemenin fiziksel özellikleri başlangıçtaki değerlerine geri döner.
Malzeme Seçimi Tablosu

Sızdırmazlık Elemanları Malzeme Seçimi Tablosu

En yüksek Puan 5′ten Başlayarak devam etmektedir.
U: Uyumlu | D: Uyumlu Değil | G: Uyumluluğu kullanılan akışkanın içeriğine ve ortam koşullarına göre değişebilir.
Tablo referans olarak verilmiştir. Verilen özellikler çalışma ortamı içerisinde değişiklik gösterebilir. Bu yüzden uygun manşet malzemesi seçimi için FEKO Makina ile irtibata geçmeniz önerilir.